Спецыялістам у час працаўладкавання і работы прадугледжаны дадатковыя гарантыі. Напрыклад, ім не ўстанаўліваецца выпрабаванне пры прыёме на працу. У адпаведнасці з Тыпавым палажэннем аб атэстацыі кіраўнікоў і спецыялістаў прадпрыемстваў, устаноў і арганізацыі (утв. пастановай Мінпрацы ад 31.10.96г. N 84) ад атэстацыі вызваляюцца выпускнікі дзённых навучальных устаноў на працягу першага года працы пасля заканчэння вучобы. Як ужо падкрэслівалася, выпускнікі забяспечваюцца працай строга ў адпаведнасці з атрыманай спецыяльнасцю. Таму іх перавод на іншую пастаянную работу ўнутры арганізацыі прызнаецца правамерным толькі ў тым выпадку, калі ёсць іх згода і пры гэтым не змяняецца іх спецыяльнасць, іншая работа, не супрацьпаказаная па стану здароўя. Аднак наймальнік мае права ў выпадку вытворчай неабходнасці (для прадухілення стыхійнага бедства, вытворчай аварыі або неадкладнага ўстаранення іх наступстваў, прадухілення няшчасных выпадкаў) часова, тэрмінам да 1 месяца, перавесці спецыяліста на неабумоўленую працоўнай дамовай працу з аплатай працы па выкананай працы (3). Бывае так, што пад маркай вытворчай неабходнасці, пераводзяць работнікаў на іншую работу часова для тэрміновага выканання планавага задання без іх згоды. Такі перавод незаконны, паколькі недахопы ў арганізацыі працы не могуць служыць падставай для пераводу на іншую работу па вытворчай неабходнасці. Калі спецыяліст па якой-небудзь прычыне не можа быць выкарыстаны ў арганізацыі або яна не забяспечвае выкананне ўмоў, прадугледжаных пры накіраванні іх на работу, міністэрства, у веданні якога знаходзіцца дадзеная арганізацыя, абавязана прадаставіць яму з яго згоды ў сваёй сістэме іншую работу па профілі або адкамандзіраваць на працу ў сістэму іншага міністэрства ў парадку пераводу. Але і ў гэтым выпадку спецыяліст таксама не вызваляецца ад абавязку адпрацаваць вызначаны заканадаўствам тэрмін. Асноўныя абавязкі работніка ўстаноўлены Тыпавымі правіламі ўнутранага працоўнага распарадку, утв. пастановай Мінпрацы ад 5.04.2000г. N 46 (раздзел 3). Спецыялісты абавязаны своечасова ва ўстаноўленыя тэрміны з'явіцца да наймальніка пасля размеркавання камісіяй для заключэння працоўнай дамовы. Прававое становішча спецыялістаў, якія заключылі працоўны дагавор, замацоўваецца іх абавязкам адпрацаваць па месцы накіравання не менш як 2 гады і строга выконваць працоўную, вытворчую дысцыпліну ў арганізацыі.

Напрошваецца пытанне: ці можа спецыяліст падаць заяву аб датэрміновым скасаванні працоўнай дамовы па сваёй ініцыятыве? Па заканадаўстве работнік, які заключыў працоўны дагавор на нявызначаны тэрмін, мае права скасаваць гэты працоўны дагавор, папярэдзіўшы аб гэтым наймальніка пісьмова за 1 месяц (ч.1 арт.40 ПК). Працоўная дамова, складзеная на нявызначаны тэрмін (п.1 ст.17 ПК), а таксама тэрміновая працоўная дамова могуць быць у любы час спыненыя па дамове бакоў працоўнай дамовы (арт.37 ПК). Гэтыя агульныя правілы звальнення па ўласным жаданні, як правіла. не распаўсюджваюцца на спецыялістаў. Ён да заканчэння тэрміну адпрацоўкі можа паставіць пытанне аб датэрміновым скасаванні працоўнага дагавора ў выключных выпадках: па хваробе або інваліднасці, якія перашкаджаюць выкананню работы, пры парушэнні наймальнікам заканадаўства аб працы, калектыўнага або працоўнага дагавора (пагаднення), якое выказалася ў незабеспячэнні дагаворных абавязацельстваў іншым, а таксама не дагаворных абавязацельстваў жыллём, не прадугледжаных іншым дагаворам абавязацельстваў па працы; уважлівым прычынам, прадугледжаным заканадаўствам.

Са спецыялістамі (выпускнікамі сярэдніх спецыяльных і прафесійна-тэхнічных устаноў адукацыі), якія паступілі на дзённую форму навучання ў ВНУ, а таксама якія скончылі вышэйшыя навучальныя ўстановы (выпускнікамі вышэйшых медыцынскіх устаноў - пасля заканчэння стажыроўкі) і паступілі на дзённую форму навучання ў аспірантуру (ардынатуру), працоўны дагавор можа быць распрацаваны. ч.IV арт.40 ПК пры прадастаўленні адпаведных дакументаў аб паступленні.

Спецыялісты, якія працуюць па размеркаванні, могуць быць (з іх згоды) звольнены ў парадку пераводу да іншага наймальніка або ў сувязі з пераходам на выбарчую пасаду (п.4 арт.35 ПК), а таксама па абставінах, якія не залежаць ад волі бакоў (п.6 арт.35 ПК). У іншых выпадках (акрамя звальнення за вінаватыя дзеянні) неабходнай умовай пераразмеркавання або датэрміновага скасавання працоўнай дамовы паміж спецыялістам і наймальнікам з'яўляецца згода міністэрства, якому падпарадкавана дадзеная арганізацыя або органа адукацыі. Самавольнае пакіданне спецыялістам працы разглядаецца як прагул. Калі для звальнення работніка па яго ініцыятыве патрабуецца ўстанаўліваць строга рэгламентаваны парадак скасавання працоўнага дагавора, паколькі тут асноўны фактар ​​- жаданне работніка, то пры звальненні па ініцыятыве наймальніка дзяржава лічыць неабходным павысіць прававую забяспечанасць інтарэсаў работнікаў, папярэдзіць магчымыя парушэнні іх правоў. З гэтай мэтай законам устаноўлены дадатковыя гарантыі аховы права на працу пры скасаванні працоўнага дагавора па ініцыятыве наймальніка. Да ліку важнейшых гарантый, якія забяспечваюць права спецыялістаў на атрыманне работы ў адпаведнасці са спецыяльнасцю і кваліфікацыяй, адносяцца ўстаноўленыя законам абмежаванні магчымасці звальнення выпускнікоў па ініцыятыве наймальніка. Такімі гарантыямі з'яўляюцца: па-першае, правіла аб тым, што працоўны дагавор, заключаны на нявызначаны тэрмін, а таксама тэрміновы працоўны дагавор да заканчэння тэрміну яго дзеяння па ініцыятыве наймальніка можа быць скасаваны толькі па падставах, прама прадугледжаных у законе, і, па-другое, калі пра гэта запісана ў калектыўнай дамове па забароне папярэдняга дагавора пра дамову пра забарону працоўнай дамовы.

Пералік падстаў, па якіх наймальнік мае права звольніць работніка па сваёй ініцыятыве, вычарпальны (арт.42 ПК). Спецыялісты таксама могуць быць звольнены з працы па ініцыятыве наймальніка. Але закон патрабуе пры гэтым захавання асаблівай прававой працэдуры, бо любое звальненне спецыяліста павінна быць пад пільнай увагай дзяржавы. Таму перш чым звольніць маладога спецыяліста за парушэнне дысцыпліны, наймальнік абавязаны прыняць усе меры па выхаванні яго ў працоўным калектыве з удзелам грамадскіх арганізацый. У выпадках, калі гэта прадугледжана ў калектыўнай дамове, наймальнік абавязаны атрымаць згоду прафкама на звальненне адмыслоўца па сваёй ініцыятыве. Прафсаюзны камітэт можа даць згоду на звальненне толькі пасля ўсебаковай праверкі матэрыялаў, прадстаўленых наймальнікам. Міністэрства таксама рэгулярна правярае аб'ектыўнасць наймальніка пры звальненнях спецыялістаў.